SAU KH?NG HO?NG: XEM X

1
SAU KH?NG HO?NG XEM XÉT L?I CHÍNH SÁCH CÔNG
NGHI?P T?I CÁC QU?C GIA THU NH?P TH?P

• Robert Wade,
• Tru?ng Kinh t? h?c Luân Ðôn
• Tháng 3/2010

2
Ði?m b?t d?u

• Ð?i Suy thoái dã làm xu?t hi?n m?t s? quan di?m
  hoài nghi v? các don thu?c chính sách tân t? do
  cho vi?c d?a vào th? tru?ng nhi?u hon và d?a vào
  nhà nu?c ít hon, cách ti?p c?n này dã d?nh hu?ng
  chính sách kinh t? t?i các qu?c gia phuong tây và
  các t? ch?c qu?c t? trong vòng 30 nam qua.
• S? hoài nghi m?i, ho?c giai do?n chua rõ ràng
  hi?n nay, dã m? du?ng cho vi?c xem xét l?i vai
  trò c?a nhà nu?c trong phát tri?n, bao g?m vai
  trò d?u t?u cho phát tri?n công nghi?p (và không
  ch? là tr?ng tài).

3
D?ng l?i! Ð?i dã! Chính ph? không còn là v?n d?
n?a- mà chính là gi?i pháp
4
Chúng tôi ch? có th? hy v?ng tình hình s? thay
d?i tru?c khi ph?i nh?n thêm b?t c? bài h?c nào
n?a
5
C?u trúc

• S? th?ng tr? c?a các quan di?m tân t? do
• Lu?n di?m d?i ngh?ch v?i quan di?m tân t? do
• L?p lu?n chung cho chính sách công nghi?p
• Chính sách công nghi?p ? nh?ng nu?c tu b?n Ðông Á
• Thi?t l?p m?t nhà nu?c phát tri?n
• Cách nghi m?i ? các t? ch?c qu?c t?

6
S? th?ng tr? c?a các quan di?m tân t? do

• M?t qu?c gia m? c?a n?n kinh t? và gi? vai trò
  c?a chính ph? ? m?c t?i thi?u có tang tru?ng kinh
  t? nhanh hon và thu nh?p tang cao hon (d?ng
  thu?n t?i Di?n dàn Kinh t? Th? gi?i, 2002, New
  York Th?i báo New York, ngày 9/2/2002, trang 1).
• Adam Smith dã dúng khi nói r?ng M?t qu?c gia
  ch?ng c?n nhi?u d? d?t du?c m?c d? van minh cao
  nh?t xu?t phát t? m?c d? man r? nh?t ngoài hòa
  bình, thu? nh? nhàng và qu?n lý tu pháp ch?p nh?n
  du?c (Gregory Mankiw, T?p chí Wall Street
  Journal, ngày 3/1/2006)

7
S? th?ng tr? c?a ch? nghia tân t? do (ti?p t?c)

• Chính ph? t?i là nguyên nhân quan tr?ng nh?t duy
  nh?t gây ra th?t b?i t?i các qu?c gia phát
  tri?n. (Martin Wolf, Th?i báo Tài chính, ngày
  5/7/2005).
• H?n ch? ti?p c?n th? tru?ng c?a d?u tu nu?c
  ngoài ch? nên du?c áp d?ng cho nh?ng tru?ng h?p
  ngo?i l? khi an ninh qu?c gia bi ?nh hu?ng
  (Thông cáo báo chí H?i ngh? G8, tháng 6/ 2007)
• Lý thuy?t th? tru?ng t? do, các mô hình toán
  h?c và s? thù d?ch d?i v?i qu?n lý c?a chính ph?
  v?n dang th?nh hành ? h?u h?t các khoa kinh t?
  h?c t?i các tru?ng d?i h?c Ni?m tin r?ng m?i
  ngu?i dua ra các quy?t d?nh h?p lý và th? tru?ng
  t? d?ng dáp ?ng l?i nh?ng quy?t d?nh này v?n ph?
  bi?n N?u sinh viên cao h?c nào di quá xa kh?i lý
  thuy?t và các phuong pháp ph? bi?n này, thì co
  h?i tìm du?c m?t công vi?c s? b? gi?m nghiêm
  tr?ng. (Patricia Cohen, Th?i báo New York,
  nghiên c?u 4/3/2009)

8
Nh?ng thách th?c th?c ti?n d?i v?i tru?ng phái
tân t? do

• (1) Li?u n?n kinh t? th? gi?i là m?t h? th?ng m?,
  v?i vô s? co h?i cho các n?n kinh t? qu?c gia
  ti?n lên các m?c thang thu nh?p cao hon?

9
MA TR?N D?CH CHUY?N TR?NG THÁI MA TR?N D?CH CHUY?N TR?NG THÁI MA TR?N D?CH CHUY?N TR?NG THÁI MA TR?N D?CH CHUY?N TR?NG THÁI MA TR?N D?CH CHUY?N TR?NG THÁI MA TR?N D?CH CHUY?N TR?NG THÁI
1960-78 1960-78 1960-78 1960-78 1960-78 1960-78
Giàu 73 20 7 0 100 (41)
Các nu?c d?i th? 14 32 36 18 100 (22)
Th? gi?i th? ba 0 5 59 36 100 (39)
Th? gi?i th? tu 0 0 0 100 100 (25)
1978-2000 1978-2000 1978-2000 1978-2000 1978-2000 1978-2000
Giàu 82 12 6 0 100 (34)
Các nu?c d?i th? 13 6 69 13 100 (16)
Th? gi?i th? ba 3 6 28 64 100 (36)
Th? gi?i th? tu 0 0 5 95 100 (44)

10
Thách th?c th?c ti?n d?i v?i tru?ng phái tân t?
do

• (2) Li?u các nu?c m?i công nghi?p hóa (NICs) có
  ti?p t?c ti?n lên d? có du?c s? th?nh vu?ng c?a
  các nu?c phát tri?n??
• N?u có, di?u này s? m? du?ng cho các qu?c gia thu
  nh?p th?p hi?n t?i ti?n lên.
• B?ng ch?ng cho các qu?c gia d?i th?.
• Tru?ng h?p Malaysia, v?n m?c vào b?y công ngh?
  trung bình. Nang l?c công ngh? c?a Malaysia là
  tuong d?i ?n d?nh (và th?m chí có th? dang suy
  gi?m) và kh? nang c?nh tranh công nghi?p dang
  gi?m chân t?i ch? (Yusuf Nabeshima, World Bank,
  2009)

11
Thách th?c th?c ti?n d?i v?i ch? nghia tân t? do

• (3) Li?u t? do hóa th? tru?ng và m? c?a kinh t?
  có ph?i là các di?u ki?n quan tr?ng d? d?y m?nh
  tang tru?ng kinh t??
• Rodrik, Hausmann Pritchett có hon 80 qu?c gia
  d?y m?nh tang tru?ng t? nam 1950 nhung h?u nhu
  không có qu?c gia nào tru?c dó ti?n hành c?i cách
  tân t? do, ho?c ch? có vài qu?c gia không dáng
  k?. (J. Tang tru?ng kinh t?, 2005)

12
Thách th?c th?c ti?n d?i v?i ch? nghia tân t? do

• Li?u d?u tu tr?c ti?p nu?c ngoài có ph?i là m?t
  d?ng l?c tang tru?ng quan tr?ng t?i m?c du?c dón
  ti?p không h?n ch?. (theo G8)?
• Tru?ng h?p Malaysia.
• S? ph? thu?c vào t?p doàn da qu?c gia có th? t?o
  ra ti?n trình công nghi?p hóa dòi h?i nh?p kh?u
  cao ho?c d? b? thâm h?t. Có nhi?u b?ng ch?ng
  t? Châu M? La tinh.
• ? h?u h?t các qu?c gia dang phát tri?n, FDI s?
  gi? ? m?c th?p.

13
Thách th?c th?c ti?n d?i v?i ch? nghia tân t? do

• Li?u Chính ph? trong s?ch, hi?u qu? có ph?i là
  m?t nguyên nhân tang tru?ng?
• Theo Ngân hàng Th? gi?i, câu tr? l?i là có, vì
  v?y dã dua c?i cách qu?n tr? vào các di?u ki?n
  cho vay.
• Các v?n d? v?i b?ng ch?ng (1) Thu?c do v? qu?n
  tr? chua rõ ràng- ví d? các nhà d?u tu nu?c
  ngoài có th? b?t d?u kinh doanh nhanh d?n m?c
  nào. Theo nh?ng thu?c do này, Hàn qu?c và Ðài
  Loan l? ra dã nh?n di?m th?p cho giai do?n
  1950-1980.
• (2) Quan h? nhân-qu? (a) Các thu?c do v? hi?u
  qu? c?a Chính ph? không tuong quan v?i tang
  tru?ng kinh t? theo sau dó. (b) Ý ki?n c?a ngu?i
  dân v? k?t qu? ho?t d?ng c?a Chính ph? có m?i
  quan h? v?i k?t qu? g?n dây.

14
K?t lu?n v? ch? nghia tân t? do

• Co s? th?c ti?n d? các nu?c dang phát tri?n theo
  d? xu?t tân t? do co b?n là chua ch?c ch?n.
• S? chua ch?c ch?n này gi?i thích cho vi?c xem xét
  l?i vai trò c?a nhà nu?c, d?c bi?t cho các qu?c
  gia thu nh?p th?p dang hu?ng t?i v? th? th?
  tru?ng m?i n?i.

15
L?p lu?n chung c?a chính sách công nghi?p

• (1) Kinh nghi?m ? các qu?c gia thu nh?p th?p và
  trung bình cho th?y m?i tuong quan cao gi?a tang
  tru?ng giá tr? s?n xu?t và tang tru?ng nang su?t
  ? khu v?c s?n xu?t và phi s?n xu?t.
• (2) Các khu v?c s?n xu?t ? th? gi?i các nu?c dang
  phát tri?n ch?u s?c ép m?nh m? t? các nhà s?n
  xu?t Trung Qu?c. M? c?a t?i da không nh?t thi?t
  là m? c?a t?i uu.
• (3) K?t h?p thông tin và các m?c tiêu c?a khu v?c
  công v?i thông tin và các m?c tiêu c?a khu v?c tu
  nhân có th? h? tr? các công ty tu nhân c?nh tranh
  v?i các d?i th? nu?c ngoài.

16
Chính sách Công nghi?p t?i các nu?c tu b?n Ðông
Á.

• Hàn qu?c, Ðài loan, Singapore- các chính sách
  công nghi?p và công ngh? trong giai do?n tang
  tru?ng nhanh. T?p trung không ch? ch? y?u vào
  giúp các th? tru?ng v?n hành t?t hon và còn t?p
  trung vào da d?ng hóa và nâng c?p s?n xu?t.
• Các chính sách khuy?n khích làm bóp méo giá c?,
  bao g?m thuong m?i có qu?n lý, FDI có qu?n lý,
  xúc ti?n xu?t kh?u theo ngành. Ðài loan- khu v?c
  doanh nghi?p nhà nu?c l?n.

17
Các lo?i chính sách công nghi?p

• D?n d?t th? tru?ng, và di theo th? tru?ng
• D?n d?t th? tru?ng ví d? c? di?n, POSCO
• R?t nhi?u qu?c gia Ðông Á có chính sách công
  nghi?p di theo th? tru?ng.
• Ví d? các chính sách khuy?n khích tài khóa c?a
  Ðài loan cho các s?n ph?m c? th?.
• Ví d? b?o h?, tùy theo các di?u ki?n ho?t d?ng.
• Ví d? các công ty FDI bu?c ph?i chuy?n sang các
  nhà cung c?p trong nu?c.
• Ði?u này không có nghia là các quan ch?c l?a
  ch?n nh?ng ngu?i chi?n th?ng
• Chính sách thuong m?i k?t h?p thay th? nh?p kh?u
  v?i xúc ti?n xu?t kh?u. Các công ty s?n xu?t hàng
  thay th? nh?p kh?u không du?c b?o v? kh?i s? c?nh
  tranh.

18
Thi?t l?p m?t nhà nu?c phát tri?n

• Theo Ð?ng thu?n Washington, dành uu tiên cao cho
  vi?c thi?t l?p h? th?ng các quy t?c chính th?c
  hóa và không thiên v? là m?t bi?n pháp thúc d?y
  tang tru?ng.
• Không có b?ng ch?ng v? vi?c chính th?c hóa d?ng
  lo?t các quy t?c s? thúc d?y tang tru?ng kinh t?.

19
Nhà nu?c phát tri?n

• Uu tiên c?a nhà nu?c là tang cu?ng nang l?c ph?i
  h?p các t? ch?c, ?n d?nh lòng tin vào hành vi c?a
  nhà nu?c, và coi phát tri?n qu?c gia là m?t d? án
  quan tr?ng nh?t.
• Tang cu?ng nang l?c c?a nhà nu?c trong vi?c di?u
  ph?i nhóm các t? ch?c kinh t? du?c ch?n l?c là
  kh? thi hon vi?c chính th?c hóa và d?m b?o th?c
  thi các quy t?c m?t cách d?ng lo?t.

20
Nhà nu?c phát tri?n

• Các ví d? v? các di?n dàn di?u ph?i MITI c?a
  Nh?t b?n, H?i d?ng K? ho?ch Kinh t? c?a Ðài loan
  và C?c Phát tri?n Công nghi?p tr?c thu?c H?i d?ng
  này, ?y ban K? ho?ch Kinh t? c?a Hàn Qu?c, ?y ban
  Phát tri?n Kinh t? c?a Singapore, ?y ban K? ho?ch
  T?ng h?p và các hi?p h?i ngành ngh?
• Thành viên các di?n dàn là các t? ch?c có l?i
  ích dóng góp nhi?u nh?t cho l?i ích qu?c gia
• Quan h? qua l?i lâu dài gi?a các t? ch?c này
  khuy?n khích h? d?ng vi?c c?nh tranh d?c quy?n
  tuong d?i d? thu l?i, nh?m xác d?nh l?i ích
  chung, nhu v?y h? ph?c v? cho l?i ích r?ng l?n
  hon là l?i ích riêng c? th?.
• Quan h? qua l?i gi?a các t? ch?c du?c di?u ch?nh
  b?i các quy t?c không chính th?c, mang tính cá
  nhân gi?ng nhu d?i v?i ph?n còn l?i c?a xã h?i,
  nhung bây gi? tuân theo k? lu?t d?a trên logic
  c?a m?i quan h? trong các di?n dàn di?u ph?i và ý
  th?c ngày càng l?n v? l?i ích chung.
• Các quan ch?c chính ph? d?nh hu?ng cho các quan
  h? này, nhung h?u nhu là không bao gi? c?n tr?.

21
Nhà nu?c phát tri?n

• Các di?u ki?n co b?n (1) S? ?ng h? c?a nhà nu?c
  ph?i du?c cung c?p d?a trên di?u ki?n ho?t d?ng.
  N?u không, b?n s? có n?n công nghi?p ô tô c?a ?n
  d? tru?c nh?ng nam 1990.
• (2) Ngu?i trong cu?c ph?i ?ng h? các bi?n pháp v?
  tang tru?ng toàn di?n, d? bù d?p cho s? không
  hài lòng c?a nh?ng ngu?i ngoài cu?c xu?t hi?n do
  nh?ng nhóm ngu?i trong cu?c, cung nhu gây m?t ?n
  d?nh c?a h? th?ng ngu?i trong cu?c. Ví d? phát
  tri?n nông thôn ? Ðông Á.
• (3) Các c?u trúc hành chính kinh t? và chính tr?
  g?m hai nhánh. S? b?o tr? chính tr? thông qua các
  kênh chính tr?, mà không ph?i hy sinh hi?u qu?
  kinh t?.
• Ví d? Phong trào C?ng d?ng M?i c?a Hàn Qu?c.
• (4) Các quan ch?c chính sách công nghi?p l? ra
  c?n ph?i h?n ch? các ngu?n l?c du?c s? d?ng tùy ý
  v?i s? qu?n lý tr?c ti?p (ví d?, các kho?n tr?
  c?p tùy ý).

22
Các d?u hi?n v? cách nghi m?i trong các t? ch?c
qu?c t?

• Ngân hàng Th? gi?i và IMF dã và dang không ?ng h?
  b?t k? vai trò nào c?a nhà nu?c nhu v?y
• Ví d?. Tài li?u c?a NHTG Tang tru?ng Kinh t?
  trong nh?ng nam 1990 Bài h?c t? m?t th?p k? c?i
  cách, hoàn toàn không d? c?p t?i chính sách công
  nghi?p ho?c công ngh?.
• Nhung Phó Ch? t?ch m?ng nghiên c?u c?a NHTG, ông
  Justin Lin, v?a m?i xu?t b?n m?t cu?n sách Kinh
  t? h?c c?u trúc m?i co s? d? xem xét l?i s? phát
  tri?n (tháng 2/2010), trong dó dánh giá cao m?t
  s? ít hình th?c c?a chính sách công nghi?p.
• Các Th? th?c T?m th?i hi?n nay c?a IMF (SBAs)
  linh ho?t hon, và không còn theo ki?u m?t kích
  c? áp d?ng cho t?t c? nhu các th? th?c tru?c
  kia..
• Chính ph? các qu?c gia thu nh?p th?p nên t?n d?ng
  giai do?n chua rõ ràng hi?n nay th? nghi?m các
  chính sách, và luôn luu ý r?ng h? ph?i d?i m?t
  v?i tr?ng l?c m?nh m? khi leo lên phía trên thang
  thu nh?p.