Taalontwikkeling%20en%20taalproblemen%20%20Marjolijn%20van%20Weerdenburg - PowerPoint PPT Presentation

View by Category
About This Presentation
Title:

Taalontwikkeling%20en%20taalproblemen%20%20Marjolijn%20van%20Weerdenburg

Description:

Title: Titel van de presentatie Author: J.Buijs Last modified by: MvWeerdenburg Created Date: 8/20/2004 11:19:36 AM Document presentation format: Diavoorstelling – PowerPoint PPT presentation

Number of Views:24
Avg rating:3.0/5.0
Slides: 24
Provided by: J10263
Learn more at: http://www.schoolpsychologie-vvsp.be
Category:

less

Write a Comment
User Comments (0)
Transcript and Presenter's Notes

Title: Taalontwikkeling%20en%20taalproblemen%20%20Marjolijn%20van%20Weerdenburg


1
Taalontwikkeling en taalproblemen Marjolijn
van Weerdenburg
  • 13 december 2007

2
Indelingen van taal
  • Taalvorm heeft te maken met uiterlijke
    aspecten van gesproken en geschreven taal
  • Taalinhoud heeft te maken met betekenis
  • Taalgebruik heeft te maken met functies van de
    taal en het gebruik ervan in sociale contexten

3
Indelingen van taal taalfacetten
  • Fonologie betreft klanksysteem van taal
  • Semantiek betreft betekenis van woorden en
    zinnen
  • Syntaxis betreft zinsopbouw
  • Morfologie betreft woordvorming
  • vervoegingen (werkwoorden) en verbuigingen
  • Pragmatiek betreft het gebruik van taal
  • Metalinguïstiek betreft nadenken over en
    reflecteren op taal

4
Taalverwervingsproces
  • Prelinguale periode (0 tot 1 jaar)
  • Vroeg-linguale periode (1 tot 26 jaar)
  • Differentiatiefase (26 tot 5 jaar)
  • Voltooiingsfase (5 tot 9 jaar)

5
Prelinguale periode (0 - 1 jr)
  • Huilen en vroege luisterontwikkeling
  • Vocaliseren (door fixatie interactie groter)
  • Vocaal spel (protoconversatie, wederkerig)
  • Brabbelen (opeenvolging lettergrepen)

6
Vroeg-linguale periode (1 - 26 jr)
  • Transitieperiode naar 'echte' woordjes
  • Symbolische fase
  • Eénwoordfase en woordenschatontwikkeling
  • Twee- en meerwoordfase (16 - 26 jr)
  • Fonologische ontwikkeling
  • Communicatie en taalspel
  • Voorbeeld casus Renée (26 jaar oud)

7
Differentiatiefase (26 - 5 jr)
  • Sterke groei op de taalfacetten
  • Fonologie
  • Semantiek
  • Syntaxis
  • Morfologie
  • Metalinguïstische aspecten
  • Pragmatiek
  • Voorbeeld casus Daniël (42 jaar oud)

8
Voltooiingsfase (5-9 jaar)
  • Grens met differentiatiefase is vaag
  • Nieuw is het verwerven van schriftelijke taal
  • Geen systematische fonologische fouten meer
  • Klank-letter-koppeling is nu mogelijk
  • Passieve woordenschat
  • 6.000 / 8.000 woorden (tot 14.000 schatting)
  • Actieve woordenschat
  • tussen 3.000 en 4.000 woorden

9
Voltooiingsfase (5-9 jaar)
  • Basisbeheersing van syntaxis is er
  • Besef groeit dat taalgebruik in verschillende
    situatie kan verschillen
  • Samenhangend verhaal kan verteld worden
  • Loskomen van egocentrische standpunt
  • Theory of Mind (ToM)
  • Uiteindelijk volwaardige beheersing van moedertaal

10
Klinische indeling van taalstoornissen
  • Verworven afasie (aantoonbare neurologische
    beschadiging)
  • Niet-specifieke, secundaire of niet op
    zichzelfstaande taalontwikkelingsstoornissen
  • Specifieke, primaire of op zichzelfstaande
    taalontwikkelingsstoornissen

11
Niet-specifieke taalstoornissen
  • zijn stoornissen in de spraak- en taalproductie,
  • vaak ook in taalbegrip
  • die voor een groot gedeelte te verklaren zijn
    vanuit andere
  • stoornissen
  • verminderde gehoorscherpte
  • mentale retardatie
  • emotionele ontwikkelingsstoornissen
  • neurologische afwijkingen
  • motorische afwijkingen
  • extreem slechte lichamelijke conditie
  • sterk onvoldoende omgevingsfactoren

12
Specifieke taalstoornissen
  • Specific Language Impairment (SLI)
  • Ernstige Spraak- en/of taalMoeilijkheden (ESM)
  • Algemene definitie
  • Een specifieke taalstoornis is niet te verklaren
    vanuit sensorische, cognitieve, neurologische of
    emotionele problemen of een tekortschietend
    taalaanbod

13
Mogelijke oorzaken ESM
  • Genetisch bepaald erfelijke taalzwakte
  • Neurologische onrijpheid
  • Centraal auditieve verwerkingsproblemen
  • (normale gehoordrempel, maar toch niet goed
    kunnen horen)
  • Onvoldoende hypothesetoetsend vermogen
  • Problemen met verbale informatieverwerking

14
Problemen op taalfacetten bij ESM
  • Fonologie
  • klinkervervormingen, klinkerspraak,
    medeklinker-substitutie, het weglaten van klanken
  • Semantiek
  • verkeerd begrijpen en gebruiken van betekenis van
    woorden
  • te kleine woordenschat
  • Syntaxis
  • niet leeftijdsadequate opbouw van zinnen
  • niet leeftijdsadequate vervoegingen en
    verbuigingen
  • Pragmatiek
  • het gebruik van de taal past niet in de sociale
    context

15
Video van casus Huub
  • - Huub is sinds 23 jaar bekend bij een
    Audiologisch Centrum
  • - Hij is normaal horend
  • - Heeft wisselende geleidingsverliezen gehad
  • - Taalbegrip ontwikkelde zich leeftijdsadequaat
  • - Expressieve spraak- en taalontwikkeling
    nauwelijks op gang
  • - Op 211 jarige leeftijd is receptie goed, maar
    is er een achterstand op taalproductie van 11
    maanden
  • - Vanaf 30 jaar logopedie
  • - Op video
  • Huub is 49 jaar oud en zijn taalbegrip is
    leeftijdsadequaat

16
Voorbeelden van uitingen van Huub
  • ook Paula heb aardbeien in de tuin
  • ja en Paula
  • ook
  • ja
  • daar, tegen die tegen die tegen die gage (
    garage) aan
  • niet daar (wijst) maar daar tegen aan
  • daar is de tuin en daar
  • ja hele hoop tuinen heb opa, tunnel
  • (ja) nee
  • dat weet ik niet meer
  • aan opa vragen

17
Vervolg voorbeelden
  • ja, erin lopen, daar
  • allemaa bonen zie ik en wortels
  • bieten ook
  • ja, ja nog meer, komkommers
  • dat weet ik niet meer
  • allemaal uit pluk
  • altijd mes zo afsnij zo onderkant
  • dan zo in pan doen dan opeten
  • dan is het klaar
  • ja, ja onderkant dan gaat (naar) mee naar huis
    opeten
  • en (ons) wij

18
Vervolg casus Huub
  • Taalproductie blijft afwijkingen vertonen
  • - uitspraakproblemen op fonologisch niveau
  • - woordvolgordeproblemen (syntax)
  • - syntax planningsproblemen
  • - vocabulaire-tekort (veroorzaakt vreemde
    constructies)
  • - communicatieve functies (pragmatiek) geen
    problemen

19
Jongen van 66 jaar bovengemiddelde nonverbale
intelligentieVerteltaken - Taaltoets alle
Kinderen
  • Hier gaat de papa van Kim een akje halen met eh
    patat.
  • Hij loopt weg en gooit dat papiere gewoon op
    straat.
  • Da loopt Kim met de ballon over de over het
    papier in.
  • En dan val ze.
  • Toen kom papa naar haar toe.
  • En gaat na de man met de ballonnen.
  • En dan heb een nieuw ballon.

20
Ander voorbeeld van jongen met ESM (66 jaar) en
gemiddelde noverbale intelligentieVerteltaken -
Taaltoets Alle Kinderen
  • Een man gaat met chips, is die chips op.
  • Heeftie, heeftie ballon.
  • Glij die uit.
  • Vlieg die blon weg.
  • Mee u hoog.
  • Idie a die ballon, eh dan.
  • En dan is die blij.
  • Eh attelope.

21
Indirecte taaltherapie
  • Therapeut geeft gerichte adviezen aan ouders
    en/of leerkracht om het taalaanbod beter te laten
    aansluiten bij het ontwikkelingsniveau van het
    kind
  • - Interactie ouder-kind soms al vastgelopen
  • - Adviezen om
  • natuurlijke interactie te stimuleren
  • taalontwikkeling te bevorderen

22
Directe taaltherapie
  • articulatie en fonologie
  • luisteren en oefenen van verklanken
  • evt. met klankgebaren
  • semantiek
  • koppeling werkwoord aan actie
  • nieuwe activiteiten met nieuwe materialen /
    ervaringen / plaatsen
  • syntax
  • oefenen van zinsbouwconstructies
  • verbeteren van syntax door expanderen, modelleren
    en corrigeren
  • pragmatiek
  • leren beurt nemen
  • leren een logisch verhaal te vertellen
  • leren reageren op gesprekspartner

23
  • Dank voor uw aandacht
  • M.vanWeerdenburg_at_pwo.ru.nl
About PowerShow.com